به گزارش تریبون تبریز، شهرام شفیعی در گفتوگو با خبرنگاران با موضوع «بهینهسازی مصرف آب در بخش کشاورزی»، مدیریت منابع آبی را ضرورتی اجتنابناپذیر دانست و اظهار کرد: مدیریت آب در بخش کشاورزی باید به هر طریق ممکن اتفاق بیفتد و این موضوع دیگر انتخابی نیست.
وی با اشاره به وسعت اراضی کشاورزی آذربایجان شرقی، افزود: حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار هکتار اراضی کشاورزی در استان وجود دارد که ۷۵ درصد آن به صورت دیم و ۲۵ درصد به صورت آبی است و اراضی آبی نیز شامل اراضی زراعی و باغی میشود.
وی با بیان اینکه بخش عمده آب استحصالی در استان و کشور در بخش کشاورزی مصرف میشود، گفت: این یک واقعیت است و باید برای مدیریت آن برنامهریزی شود. دسترسی آبی استان از محل آبهای سطحی و زیرزمینی حدود ۲.۳ میلیارد مترمکعب است، در حالی که از نظر حجمی حدود ۱.۷ میلیارد مترمکعب آب به بخش کشاورزی تخصیص مییابد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی درباره توسعه سامانههای نوین آبیاری نیز اظهار کرد: پتانسیل اراضی استان برای آبیاری تحت فشار حدود ۱۳۰ هزار هکتار است و در اراضی زراعی میتوان از سیستمهای نوین آبیاری تحت فشار، اعم از قطرهای و بارانی استفاده کرد.
وی افزود: تاکنون حدود ۷۴ هزار هکتار از اراضی استان به سامانههای آبیاری تحت فشار مجهز شده و آبیاری بارانی و قطرهای در آنها انجام گرفته است. با استفاده از اعتبارات موجود، برای اجرای آبیاری قطرهای حدود ۱۵۰ میلیون تومان در هر هکتار و برای آبیاری بارانی حدود ۱۰۴ میلیون تومان در هر هکتار به صورت کمکهای فنی و اعتباری به کشاورزان و تولیدکنندگان اختصاص مییابد.
وی با اشاره به اقدامات انجامشده برای انتقال آب، بیان کرد: بخشی از کانالهای درجه یک و دو پایاب سدها که در زمره آبهای سطحی قرار دارند، توسط شرکت آب منطقهای لاینینگ یا انتقال داده میشوند و مسئولیت کانالهای درجه سه و چهار داخل مزرعه بر عهده سازمان جهاد کشاورزی است.
شفیعی ادامه داد: انتقال آب از مخزن مزرعه بر عهده شرکت آب منطقهای و کانالهای درجه سه و چهار داخل مزرعه بر عهده سازمان جهاد کشاورزی است. با این حال، همچنان نهرهای سنتی در استان وجود دارد و کشاورزان ناچار به استفاده از این نهرها هستند.
وی گفت: انتقال آب با لوله و لاینینگ کانالها در سطح استان انجام شده، اما اعتبارات دولتی برای این اقدامات کافی نیست؛ از این رو اخیراً در پایاب سدها استفاده بیشتری از مشارکتهای مردمی شده و در کانالهای درجه سه و چهار نیز که در حوزه مسئولیت سازمان جهاد کشاورزی قرار دارند، از این ظرفیت استفاده میشود.
اجرای برنامه سازگاری با کمآبی از سال ۱۴۰۰
وی با اشاره به برنامه سازگاری با کمآبی اظهار کرد: این برنامه از سال ۱۴۰۰ آغاز شده و دو موضوع بهرهوری آب و اصلاح الگوی کشت در آن مورد توجه قرار گرفته است که این دو موضوع لازم و ملزوم یکدیگر هستند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی بیان کرد: برای افزایش بهرهوری آب دو مسیر را دنبال میکنیم؛ نخست جلوگیری از هدررفت آب و دوم انتخاب محصولی که علاوه بر نیاز آبی مناسب، از نظر اقتصادی نیز محصولی قابل توجیه باشد.
وی درباره سامانههای نوین آبیاری در باغات نیز گفت: آبیاری قطرهای توصیه میشود و اگر یک هکتار باغ با روش قطرهای آبیاری شود، حدود سه هزار و ۵۰۰ مترمکعب آب صرفهجویی خواهد شد. این میزان در روش بارانی حدود دو هزار و ۵۰۰ مترمکعب است و در صورت انتقال آب با لوله نیز در هر هکتار یک هزار و ۵۰۰ مترمکعب ذخیره آب اتفاق میافتد.
وی با تشریح اقدامات انجامشده برای اصلاح الگوی کشت، بیان کرد: در سطح کشور محصولات دهگانه از جمله غلات، حبوبات، جالیز و سیفی مشخص شده و برای آنها سطح زیرکشت تعریف شده است. مبنای این برنامه، پتانسیلهای موجود، ظرفیت آبی هر منطقه و شرایط آبوهوایی است و این برنامه پس از سال ۱۴۰۰ در اختیار همه تولیدکنندگان قرار گرفته است.
شفیعی، حذف یا کاهش کشت محصولات آببر را از نتایج اجرای این برنامه عنوان کرد و گفت: پیاز از جمله محصولات آببر است که در سطح استان و اطراف دریاچه ارومیه، از جمله شهرستانهای بناب و اسکو، کشت میشد، اما اکنون کشت آن را در حوضه آبریز دریاچه ارومیه حذف کردهایم.
وی افزود: سطح زیرکشت پیاز که در سال ۱۴۰۰ حدود دو هزار و ۷۰۰ هکتار بود، اکنون به یک هزار و ۲۰۰ هکتار کاهش یافته که بخش عمده این کاهش در حوضه آبریز دریاچه ارومیه اتفاق افتاده است.
وی مطرح کرد: سطح زیرکشت برخی محصولات زراعی دیگر مانند یونجه نیز کاهش یافته و از حدود ۶۷ هزار هکتار به ۴۸ هزار هکتار رسیده است. در مقابل، توسعه کشت علوفههای دیم مورد توجه قرار گرفته تا ضمن تأمین نیاز بخش دام، با استفاده از علوفههای دیم مصرف آب نیز مدیریت و کاهش یابد.
