به گزارش تریبون تبریز، ثبت جهانی تفرجگاه ائل گولی تبریز به عنوان یکی از معدود نمونه های موجود باغ شهر ایرانی با بیش از ۷۰۰ سال قدمت در سال ۱۳۹۹ مطرح شد و احمد حمزه زاده، مدیرکل وقت میراث فرهنگی آذربایجان شرقی در اردیبهشت ماه آن سال اعلام کرد که از وزیر میراث فرهنگی درخواست کرده که برای ثبت این اثر تاریخی در فهرست جهانی اقدام شود.
حال پس از گذشت پنج سال، یعقوب هوشیار، شهردار تبریز در دیدار با محمد ابراهیمی رئیس، نمایندگی وزارت امور خارجه کشورمان در تبریز، پیگیر تحقق این مطالبه قدیمی مردم کلان- کهن شهر تبریز شده است.
هوشیار با بیان اینکه مناسب سازی فضای این تفرجگاه بر اساس ضوابط ثبت آثار در فهرست میراث جهانی یونسکو انجام شده است، گفت: تفرجگاه تاریخی ائلگولی، ظرفیت بزرگی برای تبریز محسوب می شود؛ بازآفرینی مجموعه تاریخی، فرهنگی و تفریحی ائلگلی تبریز در دستور کار قرار گرفته و در این راستا کمیته راهبری نظارت بر بخش نخست قرارداد مطالعات بازآفرینی این تفرجگاه تشکیل شده است.
وی بر تاکید مدیریت شهری تبریز برای توجه به ملاحظات تاریخی، فرهنگی، کالبدی و محیطزیستی مجموعه ائلگولی در فرایند بازآفرینی اشاره کرد و افزود: ثبت شاخصترین مجموعه تاریخی و تفریحی شهر تبریز در فهرست میراث جهانی یونسکو از سال های گذشته آغاز شده و برای تحقق آن نیازمند پیگیری دیپلماتیک از سوی نمایندگی وزارت امور خارجه، اداره کل میراث فرهنگی و استاندار محترم آذربایجان شرقی است.
به گفته وی اجرای طرح توسعه تفرجگاه تاریخی ائلگولی آغاز شده و بازسازی بوفهها، نوسازی مجموعه قایقرانی، کفسازی محوطه عمارت و پیادهروهای اطراف استخر، مرمت سرویسهای بهداشتی و تجدید نورپردازی عمارت و محیط استخر از جمله مهمترین اقدامات اخیر در تفرجگاه ائلگؤلی به شمار می رود.
شهردار تبریز تشریح کرد: در کنار حفظ و احیای هویت طبیعی این تفرجگاه، سالن های سرپوشیده ورزشی، زمین های روباز ائل گولی، چهار زمین رسی روباز برای تنیس و مسیر دوچرخه سواری در جاده ائل گولی را احداث و در اختیار علاقهمندان این رشته های ورزشی قرار داده ایم.
هوشیار همچنین با اشاره به فراخوان طراحی منظر محدوده لونا پارک ائل گولی تبریز، خاطرنشان کرد: با توجه به موضوع پیگیری ثبت جهانی ائل گولی و لزوم بازآفرینی مناسب این مجموعه، گزینه های مطرح شده بایستی جامع نگر، متوازن و با در نظر گرفتن موقعیت های تاریخی تفریحی، گردشی و فرهنگی این تفرجگاه باشد.
وی ادامه داد: دستیابی به طرح جامع و هماهنگ برای بهبود فضای لونا پارک سابق ائل گولی و ارتقای جایگاه این مجموعه در سطح ملی و بین المللی در دستور کار مدیریت شهری است.
شهردار تبریز با بیان اینکه این جاذبه گردشگری در دوره آققویونلوها ساخته شد و در طول تاریخ بازسازی و توسعه پیدا کرده است گفت: پارک ائل گولی نهتنها یکی از تفریحگاههای زیبای ایران است بلکه شکوه و معماری دوران صفوی و قاجار را به نمایش میگذارد.
ثبت جهانی ائل گولی باید در قالب الحاق به پرونده باغ های ایرانی باشد
در همین حال مدیرکل میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی آذربایجان شرقی نیز در گفتگو با ایرنا با اشاره به ثبت ملی تفرجگاه ائل گلی بیانکرد: فرایند ثبت جهانی این تفرجگاه طولانی است.
احمد حمزه زاده بیانکرد: با توجه به ثبت جهانی باغهای ایرانی، ثبت جهانی تفرجگاه ائل گلی نیز باید در قالب الحاق آن به پرونده باغهای ایرانی انجام گیرد.
وی با اشاره به تغییرات قابل توجه ایجاد شده در این مجموعه تفریحی تاریخی اضافه کرد: باید کاری کنیم که تفرجگاه ائل گولی به عنوان گونه ای خاص از باغ های ایرانی به پرونده ثبت جهانی باغ های ایرانی اضافه شود.
وی با اشاره به ضرورت همکاری و هم افزایی شهرداری تبریز و اداره کل میراث فرهنگی در. این زمینه گفت: بدیهی است که تحقق ثبت جهانی ائل گولی باید از کانال میراث فرهنگی انجام شود و ما نیز از پنج سال قبل پیگیر آن هستیم.
تفرجگاه ائل گولی کجاست؟
تفرجگاه ائل گلی (شاه گلی) درون بافت شهری و در فاصله هفت کیلومتری جنوب شرقی تبریز واقع شده است.
شاه گولی به معنی «استخر شاه» ترجمه شده است. گول در زبان ترکی به معنی استخر میباشد. احداث بنای اولیه این آبگیر را به زمان پادشاهان آق قویونلو و توسعه آن را به زمان صفویه نسبت میدهند.
شاهزاده قهرمان میرزا، پسر هشتم نایبالسلطنه عباس میرزا، هنگام فرمانروایی در تبریز، به تعمیر این استخر همت گماشت، عمارت ۲ طبقه زیبایی در وسط آن بنا کرد، از وسط ساحل شرقی استخر تا محل عمارت خیابانی تعبیه نمود و کوه بلندی را که در جانب شرقی استخر قرار داشت، به صورت سکوها و پله های عریض مرتبی درآورد و در چند جای آنها به فاصله معیّن جویها و آبشارهایی ایجاد کرد و در نظر داشت که این بنا را کاخ ییلاقی خود قرار دهد، اما هنوز کار تزیین بنا اتمام نیافته، درگذشت و فرزندانش این حادثه را به فال بد گرفتند، عمارت متروک ماند و از آن تاریخ به بعد، فقط استخر شاه برای ذخیره کردن آب جهت آبیاری مزارع و باغهای شهر در تابستان ها مورد استفاده قرار گرفت.
در بهار سال ۱۳۰۹ ش که هنوز استخر و طبقه پایین عمارت آن باقی بود، از طرف شهرداری تبریز تعمیر شد و از اواخر اردیبهشت ماه آنسال به صورت گردشگاه عمومی شهر در آمد. عمارت یک طبقه در فروردین ماه ۱۳۴۶ به علت کثرت رطوبت و فرسودگی بنا تخریب شد و در سال ۱۳۴۹ ش در زمان شهرداری حمید وارسته، بنای عمارت دو طبقه با همان طرح قبلی آغاز گردید.
اندازه فعلی استخر در مرمت سال های ۱۳۶۷ به علت احداث فضای گلکاری در حاشیه آن قدری کوچکتر شده است. کف استخر روی زمین طبیعی قرار داشته و از هیچ مصالحی برای پوشاندن آن استفاده نشده است، عمق استخر از سه متر در گوشه شرقی تا ۹ متر در کنار دهنه متفاوت است.
مخزن آب، مثل باغ تخت شیراز از چشمهای تامین می شود که از سنگی بالای مرتفع ترین سکو می جوشد. آب مخزن را پنج نهر تشکیل می دهد که در هر سکویی، یک آبشار ایجاد می شود و هر سکو یا پلکان، دارای یک ردیف درخت تبریزی در کنار دیوار عقب آن و یک ردیف درخت بید در کنار نهرهای آن است.
